Kalp Damar Cerrahi
Ateroskleroz Nedir?

 

Kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümler gelişmiş ülkelerde tüm ölümlerin yarısını oluşturmaktadır. Kalp hastalarının da %75’i aterosklerotik koroner arter hastalıklarıdır. ABD’de her sene 600 bin kişi , yarısı ani olmak üzere koroner kalp hastalığından dolayı yaşamını yitirmektedir.   Bu kadar yüksek oranda ölümlere yol açan, tedavisi için yapılan harcamaların  yıllık  maliyeti  ülke ekonomilerine çok ciddi paralara mal olan ateroskleroz  dediğimiz bu patoloji, atar damarkarı tutarak, bu damarlarda daralmaya ve organların beslenmesinde bozulmaya yol açan hastalıktır. 

 

Peki, ateroskleroz tam olarak nedir?

Ateroskleroz sistemik bir hastalıktır  bazı damarlarda daha sıklıkla görülmekle beraber bütün vucuttaki atar damarlarının  yaygın olarak  tutulabileceği bir hastalıktır. Bu hastalıkta  damar duvarlarında aterom  plakları  dediğimiz normal olmayan yapılar gelişir. Bu yapılar büyük ve orta boy arterlerin intima tabakasında görülür. Vücudumuzda en sık olarak  kalbin kendisini besleyen koroner arterler,  abdominal aorta, alt torasik aorta, karotis arterler( beynin beslenmesini sağlayan atardamarlar) ve alt ekstremite atardamarlarında görülürlar.. Aterom plakları  başlangıçta  yumuşak, sarımsı renkte içi lipit dolu olan plak şeklinde yapılardır.  Bu alanlarda  başlayan enflamatuvar cevaplarla zamanla bu plaklar fibro kalsifik  plaklara , ülsere plaklara dönüşebilirler.

 

 

 

Şematik Olarak Temel Ateroskleroz Sureci:

Plazmadaki düşük dansiteli lipoprotein (LDL) intimaya  girer, modifiye olur ve endotelde monosit migrasyonuyla sonuçlanan değişiklikleri başlatır. Intimada daha da fazla okside olan LDL, makrofajlar tarafından aktif biçimde  hücre icerisine alındığında  köpük hücreleri denilen hücrelere dönüşürler. Bir süre sonra makrofajın  ölümüyle, lipidler serbest kalırlar ve lipit çekirdeği oluştururlar. Endotel hücreleri ve makrofajlar tarafından salınan büyüme faktörleri, düz kas hücresinde  büyümeyi ve bağ dokusu matriksinde sentezi uyarırlar  bunun sonucundada başlangıçta sarı renkli yağlı cizgiler şeklinde başlayan lezyon zaman içerisinde damar lümenini tamamen takayan lezyonlara dönüşür.

 

Acaba oluşan bu plak ne gibi patolojik sorunlara yol açar?

Damardaki daralma nedeniyle  kalbe gelen kan miktarı azalırsa, miyokard yeterli seviyede oksijenlenemez ve iskemi meydana gelir. Kalp tam beslenemediği için yeteri kadar kasılamaz. En çok korkulan olay ise koroner arterlerden  sağlanan kanın ileri derecede azalması veya aniden  pıhtı oluşumuyla  tamamen  beslenmenin bozulmasıyla   miyokard infarktüsü (kalp krizi) gelişmesidir.

Ateroskleroza bağlı olarak diğer organların damarlarında benzeri olayların gelişmesiylede o organlarda beslenme bozuklukları ve hayatı tehdit eden hatta ölüme dahi yol açabilen sorunlar ortaya çıkabilir.

Felç (İnme) lerin en önemli nedeni karotis arterlerindeki aterosklerotik daralmalardır. Bu olaylar bacak damarlarında olduğunda da  gangrenlere ve hastaların bacaklarının kesilmesine yol açmaktedır.  Genellikle özgün belirti vermeyen ateroskleroz; günümüzde henüz ciddiyetini koruyan bir hastalıktır. Dünyada en başta gelen ölüm nedenlerinden biridir. Birleşik Amerika ve Avrupa’da insanların yaklaşık yarısı aterosklerozdan ölmektedir. Türkiye’de de kalp ve damar hastalıklarından ölümler tüm ölümlerin %34’ünü oluşturur. Bu ölümlerin yaklaşık 2/3’ü miyokard infarktüsünden geri kalanı diğer organlarda oluşan hasarlardan kaynaklanır.

 

Aterosklerozun kesin nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Ancak bazı koşullar, özellikler ve alışkanlıklar hastalığın gelişiminin seyrini değiştirir. Bu koşullar risk faktörleri olarak bilinir. Bu risk faktörlerinin bir kısmı yapısal ve bu nedenle değiştirilemez, bir kısmı ise kazanılmış ve kontrol edilebildiği için değiştirilebilir özelliktedir. Yapısal faktörler yaş, cinsiyet ve genetik olmakla

birlikte, değiştirilebilir faktörler ise diyet yaşam biçimi ve kişisel alışkanlıklardır.

 

Bu risk faktörlerini şu  sekilde sıralayabiliriz.

ATEROSKLEROTİK RİSK FAKTÖRLERİ

Lipid risk faktörleri (LDL yüksekliği-HDL düşüklüğü),

Hipertansiyon,

Sigara içiciliği ,

Diyabetes Mellitus,

Obezite ,

Fiziksel inaktivite,

Aterojenik diyet ,

Yaş ve cinsiyet ,

Ailesel predispozisyon.

 

 

 Ateroskelerozda Risk faktörleri Nelerdir?

Yaş; önemli bir etkendir. Aterosklerozda genellikle arteriyal lezyonların organ hasarlarına yol açması orta yaş ve sonrasında daha çok görülür. 40 yaşından 60 yaşına kadar ateroskleroza bağlı oluşan miyokardiyal infarktüs insidansı 5 kat artar. Aterosklerozun orta yaşlı erişkinlerde daha yaygın olması gençlerde görülmeyeceği anlamına gelmez. Yapılan bazı otopsi sonuçlarına göre gençlerde de bu tip lezyonlara rastlanmıştır. Hatta doğumdan hemen sonra da gelişmeye başladığı yolunda görüşler de vardır.

Cinsiyet; Erkekler kadınlara göre 3-6 kat daha fazla ateroskleroza eğilimlidirler. Erkeklerde 55, kadınlarda ise 45 yaşından sonra risk faktörleri artar. Menopoz öncesi kadınlarda ateroskleroz son derece nadirdir. Kadınlarda östrojen ve öteki cinsel hormonlarının ateroskleroza karşı koruyucu rolü olduğu düşünülmektedir. Menopoz sonrası ise iki cins arasında hastalık görülme oranları  eşitlenir. Östrojen salgılarının azalması ateroskleroza bağlı hastalıkların insidansını artırır.

Kalıtımın ateroskleroz üzerinde etkileri tespit edilmiştir. Ateroskleroza neden olan bazı etkenlerin( hipertansiyon, diabetes mellitus) ailevi eğilim göstermesi kalıtımın aterosklerozla ilgili olduğunu düşündürmüştür. Ailesinde erken ateroskleroz gelişen kişilerde erken koroner ateroskleroz riski 12 kat daha fazladır.

Sigara iyi bilinen bir risk faktörüdür. Sigara:

·        · Endotel fonksiyonunu bozar,

·        · HDL seviyelerini düşürür,

·        · Kolesterol seviyesini ve tansiyonu yükseltir.

·        · Fibrinojen düzeylerini ve trombosit fonksiyonlarını artırır.

·        · CRP düzeylerini artırır.

Uzun yıllar boyunca günde bir paket sigara içenlerde İKH’den(iskemik kalp hastalığı) ölme riskinin %200 arttığı tespit edilmiştir. Sigaranın kesilmesi durumunda ise miyokard infarktüsü riskinin %65 azaldığı tespit edilmiştir.

Hipertansiyon,

Diabetes mellitus,

Obezite

Gibi nedenler sayılabilirler.

 





Ana Sayfa Hakkımda Yayınlanmış Makaleler
Yurt Dışı Yayınlar
Yurt İçi Yayınlar
Ameliyatlar Kalp Damar Cerrahisi
  • Kalbin Genel Anatomisi
  • Ateroskleroz Nedir?
  • Koroner Arter Hastalığı
  • Koroner Arter : Sık Sorulan Sorular
  • Koroner By-Pass Sonrası Yaşam
  • Kalp Kapak Hastalıkları
  • Mitral Kapak Darlığı
  • Mitral Kapak Yetmezliği
  • Mitral Kapak Prolapsusu
  • Aort Kapak Darlığı
  • Aort Kapak Yetmezliği
  • Kombine Kapak Hastalıkları
  • Kalp Kapak Ameliyatı Olacağım
  • Yapay Kalp Kapağı Olan Hastaların İzlenmesi
  • Konjenital (Doğumsal) Kalp Hastalıkları
  • Medya    İletişim


    MEGA TASARIM © 2013   |  Tüm Hakları Saklıdır. Kalp Damar Cerrahi Prof. Dr. Ünal AÇIKEL